Wystawa stała

Maria Konopnicka 1842-1910. Za zamkniętymi drzwiami czasu.

_DSC1233Wystawa prezentowana jest w domu, w którym 23 maja 1842 roku urodziła się znana i ceniona poetka, Maria Stanisława Konopnicka z Wasiłowskich. Ekspozycja została podzielona na tematyczne segmenty, które mają za zadanie przedstawić najciekawsze wątki biograficzne poetki oraz najważniejsze zagadnienia literackie jakie podejmowała w swojej twórczości. Bogaty materiał ikonograficzny (fotografie, dokumenty, obrazy itp.) uzupełniają cytaty pochodzące z utworów pisarki i jej licznie prowadzonej korespondencji oraz wypowiedzi związanych z nią ludzi.

Sala poświecona XIX-wiecznym Suwałkom i okresowi jaki spędziła w nich Maria Konopnicka.
Rodzice przenieśli się z Warszawy do Suwałk w roku 1841. Józef Wasiłowski pełnił funkcję obrońcy w Prokuratorii Generalnej i patrona trybunału cywilnego. Zamieszkali w domu rejenta Jana Zapiórkiewicza, położonym przy ul. Petersburskiej 67.
Litografie Suwałk wykonane przez Antoniego Misierowicza (fragment ulicy Petersburskiej, obecnie T. Kościuszki).
W gablocie Tygodnik Ilustrowany, na pierwszej stronie przedruk obrazu Alfreda Wierusza Kowalskiego oraz fragment prozy Marii Konopnickiej, cenionych i znanych Suwalczan.
Rzeźba św. Nepomucena patrona rzek, jezior.
Kserokopia Aktu Chrztu Marii Konopnickiej, oryginał przechowywany jest w Archiwum Państwowym w Suwałkach.
W tle kościół św. Aleksandra, w którym odbył się chrzest pisarki 23.IX.1842 roku.
Portrety Julii,Jana i Józefa Wietckich przyjaciół rodziny, autorstwa Władysława Bakałowicza.
W roku 1849 rodzina Wasiłowskich wyjechała do Kalisza, ojciec otrzymał nową propozycję pracy. Wkrótce zmarła matka poetki. Dalsze lata dzieciństwa Marii Konopnickiej upłynęły w atmosferze smutku i mistycyzmu religijnego. Wychowaniem i edukacją dzieci zajął się ojciec, któremu Konopnicka zawdzięczała rozbudzenie uczuć patriotycznych i wielką wrażliwość na poezję, szczególnie romantyczną. W gablocie prace krytycznoliterackie Marii Konopnickiej.
Świat pierwszych dziecięcych zabaw, doświadczeń i przeżyć do których wraca się pamięcią. Maria Konopnicka jako autorka dla dzieci zadebiutowała w 1884 roku; w zbiorku Światełko zamieściła powiastkę Jak się dzieci w Bronowie z Rozalią bawiły, odwołując się do obserwacji dzieci i własnych wspomnień z pobytu w Bronowie i Gusinie. Opublikowała następnie wiele zbiorków dla najmłodszych czytelników, m.in.: Książeczka dla Tadzia i Zosi, Poezja dla najmłodszych, O Janku Wędrowniczku, Na jagody. Baśń O krasnoludkach i o sierotce Marysi wydana została w 1869 roku z 12 kolorowymi rycinami.
W latach 1855–1856 Maria pobierała naukę na pensji sióstr Sakramentek w Warszawie, gdzie zaprzyjaźniła się z Elizą Pawłowską, późniejszą Orzeszkową. Znajomość po wielu latach przerodziła się w wielką przyjaźń. Na pensji poza obowiązkowymi przedmiotami, młode dziewczęta wprowadzano w świat sztuki, muzyki, teatru. W tle Warszawa dziewiętnastowieczna, pastelowy portret Elizy Orzeszkowej namalowany przez Kazimierza,Mordasewicza.
W roku 1862 wyszła za mąż za Jana Jarosława Konopnickiego, znacznie od siebie starszego i zamieszkała z nim w Bronowie, w majątku dzierżawionym u rodziny Jarosława. Groźba aresztowania męża za kontakty z powstańcami spowodowała wyjazd Konopnickich do Wiednia. Po amnestii wrócili do kraju w 1865 roku i osiedli na powrót w Bronowie. Po sprzedaży majątku przenieśli się do Gusina. Urodziła ośmioro dzieci (dwoje zmarło w okresie niemowlęcym): Tadeusza (1863–1891), Stanisława (1865–1929), Zofię (1866–1956), Jana (1869–1930),Helenę(1870–ok.1903),Laurę(1872–1935).
W dorobku poetyckim Konopnickiej liryki ludowe są cenne i najbardziej oryginalne. To utwory bogate w motywy zaczerpnięte z codziennego rytmu życia polskiej wsi. Poetka poruszała najbardziej bolesne i najtrudniejsze sprawy swoich czasów, głosiła miłość do ludu.. Cykle liryk ludowych z lat 1883–1886: Wieczorne pieśni, Na fujarce, Z łąk i pól, Łzy i pieśni, Piosenki i pieśni, Na palcie, Po rosie, Z chaty, Pieśń bez echa, Z pola i z lasu.
Przełomowym momentem, który zaważył na dalszych losach Marii Konopnickiej, było opublikowanie w 29 numerze Tygodnika Ilustrowanego 1876 roku wiersza Przygrywka. Utwór spotkał się z bardzo przychylną recenzją Henryka Sienkiewicza. Opinia znanego w środowisku warszawskim pisarza utorowała Konopnickiej drogę do dalszej pracy literackiej, jakiej się podjęła.
W 1877 roku Konopnicka, rozczarowana życiem małżeńskimi, postanowiła przenieść się do Warszawa zmienić styl życia i oddać się pracy literackiej. Od tego czasu żyła w nieoficjalnej separacji z mężem, biorąc na siebie trud wychowania dzieci. Po nagłej śmierci ojca, który przyszedł jej z pomocą, musiała liczyć na własne siły.
Pierwszy okres twórczości poetyckiej Konopnickiej, to wiersze pełne smutku i rozczarowania, zwątpienia i gorączkowego poszukiwania sensu życia i historii. Poetka angażowała się w najtrudniejsze i najbardziej bolesne sprawy swoich czasów. Dramat wewnętrznego rozdarcia społeczeństwa, sprawa niewoli narodu oraz wybór między godnością a kompromisem, między możliwym w ówczesnych warunkach oporem a rezygnacja z wszelkiego działania, to częste tematy pojawiające się w twórczości Konopnickiej.
Dodatkowym źródłem utrzymania rodziny Marii Konopnickiej, były liczne tłumaczenia przez poetkę literatury europejskiej min. J. Vrachlickiego, Edmunda de Amicisa, Jobsiada, V. Hugo.
W roku 1884 Marii Konopnickiej zaproponowano pracę redaktora w dziale literackim pismo ilustrowanego dla kobiet Świt, poetka owa propozycje przyjęła. Tygodnik składał się z dwóch części: pierwsza poświecona literaturze, nauce i sztuce a druga nowościom z gospodarstwa domowego oraz modom prosto z Paryża. Konopnicka zamierzała stworzyć pismo wyrażające demokratyczne spostrzeżenia na sprawy społeczne. Niestety nie udało jej się zapewnić takiej linii programowej jakiej od niej oczekiwał wydawca. W 1886 roku zrezygnowała z pracy redaktora.
Doświadczenia wówczas nabyte, reporterskie penetracje środowisk społecznych, uprawiania różnych form dziennikarskich, kontakty z wieloma pisarzami i pracownikami naukowymi wywarły wpływ na podejmowaną przez nią problematykę literacką.
Twórczość Marii Konopnickiej doskonale informuje o ówczesnej sytuacji najuboższych. W swych utworach pokazała powszedni dzień zwykłych ludzi, ukazywała tragizm ludzi: bezdomność, nędzę i krzywdę moralną.
13 lutego 1890 roku Maria Konopnicka ze względów rodzinnych opuściła Warszawę. Przez Węgry, Semmering, Grazu, wyjechała do Admontu w Austrii, gdzie spotkała się z Maria Dulębianką, wierną towarzyszką kolejnych wędrówek. Odtąd aż do śmierci z krótkimi przerwami przebywała za granicą: Monachium, Zurych, Wiedeń, Mediolan, Włochy, Francja, Czechy…
Niemniej odwiedzała kraj, utrzymywała z nim ścisły i bliski kontakt poprzez współpracę literacką i publicystyczną z wydawnictwami oraz rozległą korespondencją. Lata tułacze to okres rozwoju twórczości. Ważniejsze osiągnięcia poetyckie tego okresu to min., Linie i dźwięki, Drobiazgi z podróżnej teki, Ludziom i chwilom, Głos ciszy, Italia.
W latach 1902/1903 obchodzono w Krakowie i we Lwowie uroczystości z okazji 25 – lecia pracy literackiej Marii Konopnickiej. Poetka w darze narodowym otrzymała dworek w Żarnowcu (w tle ilustracja dworku). Maria Konopnicka zmarła 8 października 1910 roku, pochowana została na cmentarzu Łyczakowskim w Lwowie.
Na sali prezentowane są liczne adresy hołdownicze nadesłane do pisarki od różnych środowisk i grup społecznych, stowarzyszeń, uczelni i instytucji z trzech zaborów okazji obchodzonego jubileuszu.
Najdonioślejszym wyrazem uczuć patriotycznych autorki Imaginy jest Rota, pieśń o wierności ziemi i mowie. Utwór ten wywarł olbrzymi wpływ na świadomość narodową Polaków na przestrzeni dziesiątków lat. Rota opublikowana została w 1908 roku w „Przodownicy”. Pierwsze publiczne odśpiewanie pieśni z muzyką Feliksa Nowowiejskiego nastąpiło 15 lipca 1910 roku podczas odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie.

Scenariusz wystawy przygotowała Ewa Sadzińska, oprawę plastyczną – Krzysztof Burnatowicz. Eksponaty pochodzą ze zbiorów: Muzeum Narodowego w Warszawie, Oddziału Muzeum Narodowego w Warszawie im. Ksawerego Dunikowskiego, Muzeum Literatury w Warszawie, Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, Muzeum Okręgowego w Suwałkach oraz Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu.

Top